ABD ve AB'nin Türkiye Demokrasisine Etkileri

Türkiye'de demokrasi sürecinin başlangıç ve gelişiminin analizini yaparken bu süreçte rol oynayan faktörler bakımından dikkate almamız gereken iki boyut vardır. Bunlar ulusal/toplumsal dinamikler ve uluslararası/global dinamiklerdir. Her ülkede demokrasi esasen ilgili ülkenin kendi ulusal-toplumsal yapısının bir sonucu olarak gelişir ve yerleşir. Demokrasi rejiminin bir siyasi sistem olmanın ötesinde bir yaşama tarzı, sosyo-kültürel, sosyoekonomik, sosyo-psikolojik ve hayata bakış felsefesi ve yöntemi olduğu dikkate alınırsa, bir ülkede demokrasinin başlaması ve gelişmesinin öncelikle ilgili ülkedeki toplumsal gelenek, kültür, doku ve davranışlara bağlı olduğunu kabul etmemiz gerekir.

Ancak, diğer tüm siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel olaylarda olduğu gibi, demokrasi sürecinin başlaması ve gelişmesinin ülkelerin içinde bulundukları uluslararası ortam veya konjonktürle yakından ilgili olduğunu da hesaba katmak gerekir. Bir ülkenin içinde bulunduğu ve etkisi altında kaldığı uluslararası ilişkiler sistematiği ve yapısı, o ülkenin sadece dış politika davranışlarını değil aynı zamanda iç politika davranışlarını da değişik kanallar aracılığıyla ve şekillerde etkiler. Uluslararası ilişkiler sürecinin bir ülkenin iç politikasını etkilemesi, olumlu yönde yani demokratik sistemin yerleşmesi sürecine katkı yapmak şeklinde olabileceği gibi, olumsuz yönde yani tam tersine demokratik sistemi geciktirici veya engelleyici bir nitelik de taşıyabilir.